1
دانشجوی دکتری هنر اسلامی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.
2
دانشیار، دانشکده هنرهای تجسمی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.
چکیده
پژوهش حاضر با توجه به خلأ موجود، با رویکردی فقهالحدیثی به واکاوی جایگاه زیبایی ظاهری در تراث امامیه و تحلیل دلالتهای فقهی-تربیتی آن میپردازد و با روش توصیفی-تحلیلی، ضمن اشاره به وضعیت سندی روایات، تمرکز اصلی خود را بر نقد و تحلیل محتوایی-دلالی این اخبار قرار میدهد. مسئله اصلی پژوهش آن است که زیبایی ظاهری، در تراث روایی و فقهی امامیه از چه جایگاه و اعتباری برخوردار است و آیا میتواند بهعنوان معیاری مستقل و اصیل در احکام شرعی قلمداد شود؟ این پژوهش به این پاسخ دست یافته است که در فقه امامیه معیار زیبایی ظاهری در حوزههایی چون گزینش همسر، انتخاب دایه، حضور زنان در نماز جماعت، ترجیح امام جماعت و جراحی زیبایی، به کار رفته است. یافتههای تحقیق نشان میدهد که در زمینه انتخاب همسر، هرچند برخی روایات بر زیبایی ظاهری تأکید دارند، اما از حیث دلالت، در مرتبهای فروتر از احادیثی قرار میگیرند که ملاکهایی چون دینداری را توصیه میکنند. در مسئله انتخاب دایه نیز محتوای ادله ناظر باب، فاقد پشتوانه علمی و انسجام کافی برای اثبات ارتباط زیبایی ظاهری با کیفیت شیر است. درباره حضور زنان زیباروی در نماز جماعت نیز اگرچه آرای فقهی میان منع مطلق تا جواز مشروط گسترده است، اما حاصل پژوهش بر جواز این حضور در شرایط عادی دلالت دارد. در مسئله مرجّحات امام جماعت، محتوای روایاتِ مؤیدِ ترجیح زیبایی چهره، با اصول کلی شریعت درباره ملاکات برتری(چون علم و تقوا) ناسازگار است. دست آخر روشن میشود که جراحی زیبایی، حتی بدون ضرورت، امری مباح بهشمار میرود.