1
Assistant Professor, Department of Quran and Hadith Sciences, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
2
assistant professor. department of Quran and hadith. Sciences university of Sistan and Baluchestan. zahadan. iran
3
Associate Professor, Department of Education, University of Sistan and Baluchestan
المستخلص
پژوهش حاضر با هدف تحلیل حدیث «مَن تَشَبَّهَ بِقَومٍ فَهُوَ مِنهُم» و تبیین قلمرو تربیتی و هویتی آن انجام شده است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی است و مبتنی بر تحلیل فقهالحدیثی با تأکید بر ارزیابی متنی، بررسی زمینههای صدور، سنجش سازگاری مضمون با آیات و روایات و گونهشناسی مفهومی تشبّه است. با بازخوانی منابع حدیثی اهلسنّت و شیعه، روایت در معنای «انتقال تدریجی هویت از طریق مشابهت رفتاری» فهمپذیر شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که اگرچه سند روایت در منابع شیعه ضعیف و در منابع اهلسنّت معتبر گزارش شده است، اما قوت معنایی و هماهنگی آن با آموزههای قرآنی مانع از کنار گذاشتن حدیث میشود. تحلیل زمینههای صدور نشان میدهد که حدیث ناظر به مخاطرات فرهنگی و هویتی جوامع اسلامی در مواجهه با اقوام و جریانهای بیگانه است و تشبّه را نه صرفاً در پوشش، بلکه در رفتار، گفتار، هنجارهای اجتماعی و سبک زندگی جستوجو میکند. گونهشناسی تشبّه نشان میدهد که تشبّه دارای دو گونه ایجابی (همسنخی با اولیای الهی) و سلبی (پیروی از بیگانگان و مخالفان دین) است. ارتباط حدیث با آیات مرتبط، از جمله کُونُوا مَعَ الصّادِقین» و آیات نهی از ولایت کفّار، نشان میدهد که شباهت رفتاری، موجب پیوست هویتی است و قرآن نیز این قانون تربیتی را تأکید میکند. بر این اساس، حدیث تشبّه بیانگر یک قاعده بنیادین تربیت دینی است که بر ضرورت پایبندی به الگوهای الهی و پرهیز از نفوذ فرهنگی و هویتی دشمنان تأکید دارد.
روح اللهی,زهرا , زینی ملک اباد,هادی , موسوی,السید محمد حسین و نوری,ابراهیم . (2025). بررسی حدیث «مَن تَشبَّه بِقوم فَهُوَ مِنهم»: زمینه ها، اعتبارسنجی و آموزه ها. (e236397). مطالعات فقه الحدیثی, (), e236397
MLA
روح اللهی,زهرا , , زینی ملک اباد,هادی , , موسوی,السید محمد حسین , و نوری,ابراهیم . "بررسی حدیث «مَن تَشبَّه بِقوم فَهُوَ مِنهم»: زمینه ها، اعتبارسنجی و آموزه ها" .e236397 , مطالعات فقه الحدیثی, , , 2025, e236397.
HARVARD
روح اللهی زهرا, زینی ملک اباد هادی, موسوی السید محمد حسین, نوری ابراهیم. (2025). 'بررسی حدیث «مَن تَشبَّه بِقوم فَهُوَ مِنهم»: زمینه ها، اعتبارسنجی و آموزه ها', مطالعات فقه الحدیثی, (), e236397.
CHICAGO
زهرا روح اللهی, هادی زینی ملک اباد, السید محمد حسین موسوی و ابراهیم نوری, "بررسی حدیث «مَن تَشبَّه بِقوم فَهُوَ مِنهم»: زمینه ها، اعتبارسنجی و آموزه ها," مطالعات فقه الحدیثی, (2025): e236397,
VANCOUVER
روح اللهی زهرا, زینی ملک اباد هادی, موسوی السید محمد حسین, نوری ابراهیم. بررسی حدیث «مَن تَشبَّه بِقوم فَهُوَ مِنهم»: زمینه ها، اعتبارسنجی و آموزه ها. مطالعات فقه الحدیثی, 2025; (): e236397.
