مطالعات فقه الحدیثی

مطالعات فقه الحدیثی

تأثیر فقه‌الحدیث بر اعتبارسنجی حدیث

نویسنده
دانشیار دانشگاه قرآن و حدیث، قم، ایران
چکیده
اعتبارسنجی روایات محدود به وارسی اسناد آنها نیست و می‌توان از نظرگاه منبع، محتوا و سایر قرائن پیرامونی نیز مورد بررسی قرار داد. اعتبارسنجی محتوایی به‌عنوان بخشی از فرآیند اعتبارسنجی یک متنِ منسوب به معصومان، شامل معیارهای گوناگونی است. از جمله این معیارها می‌توان به «موافقت و مخالفت با هندسه معرفت دینی»، «سنخیت و هم‌ترازی حدیث با سایر سخنان معصومان»، «موافقت و مخالفت حدیث با شأن والای معصومان»، «سازگاری و ناسازگاری با قرآن و سنت قطعی»، «موافقت و مخالفت محتوای حدیث با روایات عامه»، «موافقت و مخالفت حدیث با ضروریات دین اسلام و مذهب امامیه» و «جایگاه عقل در اعتبارسنجی محتوایی» اشاره کرد. در این میان، احراز موافقت و مخالفت با هندسه معرفت دینی، سنخیت و هم‌ترازی آن با سایر سخنان معصومان، و بررسی موافقت آن با شأن والای معصومان، نیازمند بازکاوی از حیث تعریف، مصادیق و بیان و نقد رویکردهای کهن و معاصر است. با این بررسی مجدد، هر سه عامل می‌توانند در اعتبارسنجی احادیث مؤثر باشند اما در این فرآیند باید از آسیب‌های احتمالیِ اعمال آنها کاسته شود.
کلیدواژه‌ها