پژوهش حاضر با رویکرد فقهالحدیثی تطبیقی، به واکاوی سندی ـ متنی روایات انتظار فرج، خاستگاه و فرآیند انتقال آن در میراث حدیثی شیعه و اهل سنت در بازه قرون دوم تا پنجم هجری و تبیین سیر تطور مفهومی آن از انتظار عام گشایش به انتظار خاص ظهور قائم (عج) می‌پردازد. مسئله اصلی، چیستی افتراق دو قرائت اخلاقی ـ عام اهل سنت و کلامی ـ مهدوی، امامیه از متنی ظاهراً مشترک است. با روش توصیفی ـ تحلیلی، گزارش های میراث حدیثی امامیه تا قرن پنجم و طرق پرشمار اهل سنت ذیل "أفضل العبادة انتظار الفرج" بررسی سندی، دلالی و تاریخی شد. یافته‌ها نشان می‌دهد در منابع اهل سنت، با وجود تضعیف رجالی طرق، این مفهوم با تکیه بر تعدد شواهد معنوی، در پارادایم صبر، توکل و قناعت تثبیت شده و پیوندی انحصاری با مهدویت نیافته است؛ در برابر، در امامیه روایتی ذیل انتظار عام و روایتی ذیل انتظار ویژه جای می‌گیرد و نخستین پیوند مسند میان انتظار و غیبت/ظهور از دوران امام سجاد (ع) آغاز و در روایت عبدالعظیم حسنی از امام جواد (ع) به اوج می‌رسد. بدین‌ترتیب، تخصیص معنایی، برساخته متأخران نیست، بلکه ابتکار خود ائمه (ع) در پاسخ به واقعیت حادثه ی غیبت و ضرورت صیانت از امید دینی در تحقق برجسته ترین مصداق شکل گیری فرج و گشایشی در سطح جهانی و آخر الزمانی است که در بستر تاریخ از منبعی الهی ارائه شده است.
