1
دانش‌آموخته دکترای الهیات و معارف اسلامی (علوم قرآن و حدیث)، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان
2
استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه اصفهان
چکیده
تبویب موضوعی روایات که از جوامع حدیثی متقدم مرسوم بوده، در جوامع حدیثی متأخر به‌ویژه کتاب وسائل الشیعه شکل کامل‌تری به خود گرفته است، تا آن‌جا که در بسیاری از موارد، عناوین ابواب در این کتاب مبیّن قول مشهور، فتوای صریح مؤلف یا متضمن آن است. در این پژوهش با مطالعه موردی ابواب «آب مضاف و مستعمل» و سایر ابواب مرتبط با آن در کتاب یادشده، آسیب‌شناسی تبویب جوامع روایی به ورطه پژوهش آمده است. حاصل بررسی‌های فقه‌الحدیثی این پژوهش نشان می‌دهد که روایات ابواب مضاف و سایر ابواب مرتبط، بر دو قول مشهور در این حوزه که عنوان دو باب از ابواب کتاب مذکور را به خود اختصاص داده‌اند، یعنی: «مضاف حَدَث را رفع نمی‌کند و خَبَث را زایل نمی‌کند» و «آب مضاف در برخورد با نجاست، نجس می‌شود؛ حتی اگر زیاد باشد» دلالتی ندارند. بر مبنای این مطالعه، «رأی مؤلف» یا «قول مشهور» می‌تواند، به مثابه یک فرامتن در تبویب جوامع روایی به شکل تکثیر غیرمرتبط، ادعای وجود یا کثرت روایات موافق، به متن راه یابد و از این‌رو لازم است، در پژوهش‌های فقه‌الحدیثی، به منزله یک آسیب مد نظر قرارگیرد.
