روایات دارای دلالت دقیقی هستند که با واکاوی دقیقِ واژگان، ساختار و قرائن مختلف ـ از جمله بستر صدور حدیث ـ قابل استنباطاند.
در میان این دسته از روایات، روایت پرسش أبان از امام صادق (ع) دربارهٔ دیهٔ انگشتان زن جایگاهی ویژه یافته است؛ چراکه متضمن حکمی فقهی بوده و در تفسیر و دلالت آن میان فقها اختلاف نظر پدید آمده است. برخی فقها این را مستند نفی قیاسِ اولویت دانستهاند، در حالیکه برخی دیگر بر این باورند که مراد روایت ابطال نوعی از قیاس رایج نزد مکتب ابوحنیفه است. پرسش اصلی این است که آیا مفاد روایت در پی نفی قیاس اولویت است یا نفی قیاس دیهٔ اعضا بر دیهٔ نفس که در مکتب ابو حنیفه است.
پژوهش حاضر پس از بررسی صدوری روایت، به تحلیل معنای آن بر پایهٔ مطالعهٔ اسباب ورود حدیث روایت و بازخوانی آرای فقهی اهلسنّت در این مسئله در دورهٔ صدور متن و پس از آن پرداخته است، تا از رهگذر این قرائن به کشف مراد حقیقی روایت نائل گردد. روش تحقیق، کتابخانهای ـ تحلیلی بوده است.
یافتهٔ اصلی پژوهش نشان میدهد که اعتراض أبان ناظر به دیهٔ انگشت چهارم به بعد نبوده است، بلکه به میزان دیهٔ سه انگشت نخست اشکال داشته است؛ زیرا او بر این باور بوده که دیهٔ این سه انگشت نیز باید معادل نصف دیهٔ مرد محاسبه شود و در این حیث تفاوتی میان آنها و انگشت چهارم به بعد وجود ندارد. و قیاس مورد نظر قیاس رایج در مکتب ابوحنیفه است.
