1
دانش آموخته کارشناسی ارشد. علوم حدیث. تفسیر اثری، دانشگاه سیستان و بلوچستان. زاهدان. ایران
2
استادیار. گروه علوم قرآن و حدیث. دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
3
استادیار. گروه علوم قرآن و حدیث. دانشگاه سیستان و بلوچستان. زاهدان. ایران
4
دانشیار گروه معارف دانشگاه سیستان و بلوچستان
چکیده
پژوهش حاضر با هدف تحلیل حدیث «مَن تَشَبَّهَ بِقَومٍ فَهُوَ مِنهُم» و تبیین قلمرو تربیتی و هویتی آن انجام شده است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی است و بر تحلیل فقهالحدیثی با تأکید بر ارزیابی متنی، بررسی زمینههای صدور، سنجش سازگاری محتوایی با آیات و روایات و گونهشناسی مفهومی «تشبّه» مبتنی است. با واکاوی منابع حدیثی اهلسنّت و شیعه، این روایت در قالب «انتقال تدریجی هویت از طریق مشابهت رفتاری» قابل فهم است. یافتهها نشان میدهد که هرچند سند روایت در منابع شیعی ضعیف ارزیابی شده، اما در منابع اهلسنّت معتبر گزارش شده است. با این حال، قوت معنایی و هماهنگی آن با آموزههای قرآنی، مانع از اعراض از محتوای حدیث میشود. تحلیل زمینههای صدور بیانگر آن است که حدیث ناظر به مخاطرات فرهنگی و هویتی جوامع اسلامی در مواجهه با اقوام و جریانهای بیگانه است و «تشبّه» را نهتنها در پوشش، بلکه در ابعاد رفتاری، گفتاری، هنجارهای اجتماعی و سبک زندگی جستوجو میکند. گونهشناسی تشبّه، دو قسم ایجابی (همسنخی با اولیای الهی) و سلبی (پیروی از بیگانگان و مخالفان دین) را نشان میدهد. ارتباط حدیث با آیات قرآنی مرتبط، از جمله «کُونُوا مَعَ الصّادِقین» و آیات ناهى از تولی کفار، مؤید آن است که شباهت رفتاری به پیوست هویتی میانجامد و قرآن نیز بر این قانون تربیتی تأکید دارد. بر این اساس، حدیث تشبّه بیانگر قاعدهای بنیادین در تربیت دینی است که بر لزوم تمسک به الگوهای الهی و پرهیز از نفوذ فرهنگی و هویتی بیگانگان تأکید میورزد.
روح اللهی,زهرا , زینی ملک آباد,هادی , موسوی,سید محمد حسین و نوری,ابراهیم . (1404). بررسی حدیث «مَن تَشبَّه بِقوم فَهُوَ مِنهم»؛ زمینهها، اعتبارسنجی و آموزهها. مطالعات فقه الحدیثی, 2(4), 37-62.
MLA
روح اللهی,زهرا , , زینی ملک آباد,هادی , , موسوی,سید محمد حسین , و نوری,ابراهیم . "بررسی حدیث «مَن تَشبَّه بِقوم فَهُوَ مِنهم»؛ زمینهها، اعتبارسنجی و آموزهها", مطالعات فقه الحدیثی, 2, 4, 1404, 37-62.
HARVARD
روح اللهی زهرا, زینی ملک آباد هادی, موسوی سید محمد حسین, نوری ابراهیم. (1404). 'بررسی حدیث «مَن تَشبَّه بِقوم فَهُوَ مِنهم»؛ زمینهها، اعتبارسنجی و آموزهها', مطالعات فقه الحدیثی, 2(4), pp. 37-62.
CHICAGO
زهرا روح اللهی, هادی زینی ملک آباد, سید محمد حسین موسوی و ابراهیم نوری, "بررسی حدیث «مَن تَشبَّه بِقوم فَهُوَ مِنهم»؛ زمینهها، اعتبارسنجی و آموزهها," مطالعات فقه الحدیثی, 2 4 (1404): 37-62,
VANCOUVER
روح اللهی زهرا, زینی ملک آباد هادی, موسوی سید محمد حسین, نوری ابراهیم. بررسی حدیث «مَن تَشبَّه بِقوم فَهُوَ مِنهم»؛ زمینهها، اعتبارسنجی و آموزهها. مطالعات فقه الحدیثی, 1404; 2(4): 37-62.
