گروه زبان و ادبیات عربی، مجتمع آموزش عالی زبان ادبیات و فرهنگ شناسی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران
چکیده
چکیده یکی از دشواریهای مترجمان در ترجمه صحیفه سجادیه، برگردان صحیح حروف جر به زبان مقصد است. علت این دشواری، ضرورت توجه به مثلث حرف جرّ، متعلق و مجرور، در کنار توجه به قرائن لفظی و مقامی از جمله بافت کلام است. از رهگذر توجه به مثلث پیشگفته، پدیدۀ زبانی به نام تضمین نحوی مطرح میشود. تضمین، گنجاندن معنای یک فعل در فعل دیگر به اهداف گوناگون از جمله ایجاز بلاغی، با تکیه بر قرینیت حرف جرّ است. ترجمه و تفسیر اشتباه، از پیامدهای ناشی از غفلت نسبت به این پدیده است. سیدعلیخان مدنی در شرح ریاض السالکین به تضمین نحوی توجه ویژه داشته است. پژوهش حاضر که نقد ترجمه با الگوی دادز بوده و به روش توصیفی تحلیلی انجام شده است، برگردان تضمین نحوی در ترجمههای شعرانی، فیض الاسلام، انصاریان و فاطمه احمدی در خصوص حرف جر «الی» را ارزیابی کرده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد، ترجمههای برگزیده در بیشتر موارد، دچار لغزش شده و عملکرد موفقی در یافت تضمین و برگردان آن در حرف «إلی» به زبان فارسی نداشتهاند.
