مطالعات فقه الحدیثی

مطالعات فقه الحدیثی

واکاوی مدلول های باطنی قرآن در احادیث : گونه ها و نمونه ها..

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه الهیات، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
چکیده
وجود باطن برای قرآن کریم از باورهای مشترک دانشمندان شیعه و سنی است. به رغم حجم زیاد روایات باطنی در میراث حدیثی شیعه، اقسام و انواع دلالت­های باطنی کمتر موضوع پژوهش قرار گرفته است. از این رو نوشتار حاضر با هدف گونه­شناسی مدلول­های باطنی قرآن و با اتّخاذ رویکرد توصیفی تحلیلی به مطالعه روایات تفسیری پرداخته و تلاش کرده است گونه­های مختلف مدلول باطنی را از یکدیگر تفکیک کرده و برای هر یک نمونه­هایی از کلام معصومان(ع) یا مفسّران ارائه نماید. براساس نتایج پژوهش، مدلول‌های باطنی از لوازم غیر بیّن کلام الهی هستند و از این رو فهم ملازمه آن­ها با کلام نیازمند دلیل عقلی یا نقلی است. بر این پایه، مدلول­های باطنی به دو قسم قیاسی و اثری تقسیم می­شوند. مدلول قیاسی خود شامل مدلول تعمیمی و تطبیقی است و در ذیل مدلول اثری، اقسامی چون مدلول رمزی، مدلول توسیعی، مدلول استعاری، مدلول نمادین، مدلول تمثیلی و... جای می­گیرند.
کلیدواژه‌ها