مطالعات فقه الحدیثی

مطالعات فقه الحدیثی

احادیث «مَنِ اِسْتَوَى یَوْمَاهُ فَهُوَ مَغْبُونٌ»؛ از فهم متن تا کشف منطق پایه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
چکیده
از احادیث معصومان، نوعی طبقه بندی انسان از زاویه پیشرفت است که آنها را به نام احادیث "من استوی یوماه" می شناسیم. این احادیث تعریفی خاص از پیشرفت انسان ارائه کرده و لذا اهمیت پیدا می کنند. این پژوهش با هدف تبیین عقلانی و نظام‌مند «حدیث تساوی دو روز» و کشف منطق پایه آن انجام شد. در این پژوهش از روش کتابخانه‌ای  به عنوان روش گردآوری و برای تحلیل داده‌ها، روش تحلیل محتوای کیفی در اسناد دینی استفاده شده است. این پژوهش دو مرحله کلی دارد: یکی فهم عمومی و دیگری تشریح و تبیین حدیث که هر کدام روش خاص خود را دارد. یافته‌های پژوهش عبارتند از: 1) از نظر خانواده حدیث، 5 صادرکننده حدیث و 17 متن گزارش شده دارد. 2) از نظر اعتبارسنجی، در مجموع اعتبار قابل قبول دارند. 3) هر 5 دسته روایات ، گزارشهای کم و بیش متفاوتی دارند که نشان دهنده تفاوت در نقل احادیث است؛ 4) عبارتهای هر  از نظر محتوایی، حدیث بر این پایه استوار است که ارزیابی عملکرد انسان در گذر زمان، بر اساس یک “معادله سود و زیان” مشخص می‌شود که در آن، «دستاوردها» بر «واحد سرمایه» تقسیم می‌شوند. «واحد سرمایه» خود از ضرب همه سرمایه‌ها در “سرمایه زمان” به دست می‌آید. بر این اساس، سه وضعیت متمایز به وجود می آید: “وضعیت برتر(مغبوط)”، “وضعیت برابر”(مغبون) و “وضعیت منفی”(ملعون/محروم). نتیجه این که می توان بر اساس این یافته، خصیصه پیشروندگی را در انسان طراحی و سازوکار آن را طراحی نمود.
کلیدواژه‌ها