«معروف» یکی از اصطلاحات عام ارزشی اخلاقی است. این واژه در کنار دیگر واژه‌های این دسته مانند خیر، برّ، احسان، عمل صالح، تقوا و غیره به‌عنوان محمول در گزاره‌های اخلاقی قرآنی و حدیثی استعمال شده و مشهورترین استفاده را در اصطلاح «امر به معروف و نهی از منکر» دارد. این پژوهش با توجه به این نکته که مفهوم معروف با وجود تکرار در قرآن و حدیث، بدون هیچ تعریفی آمده است، به تحلیل فرا اخلاقی آن پرداخته و با توجه به مجموعه قرائن لغوی، قرآنی و حدیثی، گستره معرفت‌شناسانه اخلاقی معروف در کاربست دینی‌اش را نشان داده است. از این منظر، مفهوم معروف در قرآن و حدیث، محدود به معروف شرعی نیست و حداقل در پاره‌ای موارد، شهودی به معنای بی‌نیاز از تعریف فرض گردیده که به مثابه آشکار بودن و وضوح معنا نزد همه مخاطبان است. یافته‌های این پژوهش نشان داد تفسیرهای سنتی از این واژه، عمدتا تحت تأثیر نزاع کلاسیک کلامی در حوزه حسن و قبح به یک‌سویه‌نگری و حتی ابهام انجامیده است و به تمایز پیشینی یا پسینی بودن شناخت در معروف بی‌توجه مانده است. در حالی که این واژه در قرآن و حدیث، بر اساس تحلیل معرفت‌شناسانه اخلاقی پژوهش حاضر، حاکی از سه حوزه مفهومی مختلف است که منشاء شناخت آن را به شرع، عرف و شهود مستند می‌کند و در شهود، ناظر به شناختی پیشین، پایه و بی‌نیاز از استدلال است. در نتیجه، لوازم و آثار این نظریه، دامنه امر به معروف را نیز در بر می‌گیرد و شعاع شمول این فریضه را گسترده‌تر از آن چیزی می‌نماید که غالبا تصور گردیده است.