1
گروه علوم قرآن و حدیث دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران
2
دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
چکیده
این پژوهش با هدف امکانسنجی استخراج نظام و شبکۀ مفاهیم بنیادین نیایش ابوحمزۀ ثمالی، بر اساس روش تحلیل مضمون شبکهای – بهعنوان یکی از رویکردهای نوین در فقهالحدیث – صورت گرفته است. پرسش اصلی پژوهش آن است که مضامین پایه و نظامهای معارفی موجود در بخش نخست این نیایش کداماند. متن نیایش (بخش اوّل) پس از فرایند کدگذاری و استخراج مفاهیم، در سه سطح مضامین پایه، سازماندهنده و فراگیر تحلیل شده است تا شبکۀ مفهومی آن آشکار گردد. یافتهها حاکی از آن است که ساختار معنایی این بخش در قالب سه مضمون فراگیر سامان یافته است: «نظام عبودیت و سلوک بندگی»، «نظام ربوبیت و رحمت الهی» و «نظام ارتباط و مناجات انسان با خداوند». مفاهیم بنیادینی همچون فقر وجودی، تواضع، خوف و رجاء، هدایت، رحمت، مغفرت و مناجات، در شبکهای منسجم با یکدیگر پیوند خوردهاند. بررسی روابط میان مضامین نیز نشان میدهد که این بخش از نیایش، نظامی معرفتی تربیتی را بازنمایی میکند که در آن عبودیت انسان، ربوبیت الهی و ارتباط معنوی با خداوند، ارکان اصلی سلوک معنوی بهشمار میروند. برآیند کلی پژوهش بیانگر آن است که بخش ابتدایی نیایش ابوحمزۀ ثمالی، صرفاً متنی عبادی نیست، بلکه نظامی منسجم در سطوح انسانشناختی، خداشناختی و عرفانی دارد. همچنین، روش تحلیل مضمون شبکهای از ظرفیت بالایی در کشف ساختارهای مفهومی و معنایی متون دینی برخوردار است.
راد,علی و حکمتجو,محمدباقر . (1405). بخش نخست نیایش ابوحمزۀ ثمالی:از مضمون تا نظام کاربرد تحلیل مضمون شبکهای در فقهالحدیث. مطالعات فقه الحدیثی, 3(5), 11-41.
MLA
راد,علی , و حکمتجو,محمدباقر . "بخش نخست نیایش ابوحمزۀ ثمالی:از مضمون تا نظام کاربرد تحلیل مضمون شبکهای در فقهالحدیث", مطالعات فقه الحدیثی, 3, 5, 1405, 11-41.
HARVARD
راد علی, حکمتجو محمدباقر. (1405). 'بخش نخست نیایش ابوحمزۀ ثمالی:از مضمون تا نظام کاربرد تحلیل مضمون شبکهای در فقهالحدیث', مطالعات فقه الحدیثی, 3(5), pp. 11-41.
CHICAGO
علی راد و محمدباقر حکمتجو, "بخش نخست نیایش ابوحمزۀ ثمالی:از مضمون تا نظام کاربرد تحلیل مضمون شبکهای در فقهالحدیث," مطالعات فقه الحدیثی, 3 5 (1405): 11-41,
VANCOUVER
راد علی, حکمتجو محمدباقر. بخش نخست نیایش ابوحمزۀ ثمالی:از مضمون تا نظام کاربرد تحلیل مضمون شبکهای در فقهالحدیث. مطالعات فقه الحدیثی. 1405;3(5):11-41.
